Алат (АЛТ, аланин аминотрансфераза, аланин трансаминаза, СГПТ, аланин аминотрансфераза)

Аланин аминотрансфераза amino гуруҳларни ўтказиш орқали а-кето кислоталарнинг аминокислоталарга қайтариладиган конверсиясини катализлайдиган ферментлар гуруҳига киради. Алтнинг енг юқори фаоллиги жигар ва буйракларда, камроқ юрак, скелет мушаклари, ошқозон ости бези, талоқ, ўпка ва қизил қон ҳужайраларида аниқланади. АЛТ-ситоплазматик ferment. Ҳужайралар шикастланганда ёки йўқ қилинганда ferment ажралиб чиқади, бу унинг қондаги фаоллигини оширишга олиб келади. Қандай шароитларда қон зардобидаги Алат даражаси ошиши мумкин Сарумда Алт фаоллигининг ошиши одатда жигар паренхимасининг шикастланиш кўрсаткичи сифатида қаралади. Жигар ҳужайраларининг шикастланиши билан трансаминазалар (АЛТ ва АСТ) даражасининг биргаликда ошишига қарамай, жигар патологиясининг кўп турларида сарум АЛТ фаоллигининг ошиши муҳимроқдир, бу ferment АСТ га қараганда жигар касалликларининг ўзига хос белгисидир (9-тестга қаранг). Оддий қийматларнинг юқори чегарасидан 50 баравар юқори бўлган АЛТ фаоллиги асосан вирусли гепатит, ўткир жигар перфузияси бузилиши ёки екзотоксинлар келтириб чиқарадиган ўткир жигар некрози билан боғлиқ. Вирусли гепатитда ferment фаоллигининг ошиши жуда ерта, продромал даврда касалликнинг клиник белгилари ва белгилари пайдо бўлишидан олдин содир бўлади. Динамикада, жараённинг қулай йўналиши билан, АЛТ фаоллиги бир неча ҳафта давомида аста-секин дастлабки қийматларига камаяди. Ўткир гепатит епизодидан кейин 6 ойдан кўпроқ вақт давомида аланин аминотрансфераза фаоллигининг ошиши сурункали гепатитни ташхислаш учун ишлатилади. Сурункали гепатит билан оғриган беморларнинг кўпчилигида максимал АЛТ фаоллиги меъёрдан етти баравар юқори, 7 мартадан кўп емас. Сурункали гепатит C да кўплаб беморларда АЛТ даражаси узоқ вақт давомида normal бўлиши ёки фақат чегара кўтарилиши мумкин. Токсик гепатит юқумли гепатитга ўхшаш расмни беради, оғир ҳолатларда АЛТ ва АСТ кўрсаткичлари жуда юқори. Алкоголли гепатитда АЛТ фаоллигининг ўртача ўсиши кузатилади. Жигар сиррозидаги АЛТ ва АСТ даражалари сиротик жараённинг босқичига қараб ўзгаради, кўпинча норманинг юқори чегарасида 4-5 баравар кўпаяди (аст даражаси Алт дан юқори бўлиши мумкин, бу шикастланган жигар томонидан АЛТ ишлаб чиқаришнинг пасайиши билан боғлиқ). Миёкард инфарктида қон зардобидаги АЛТ астга қараганда камроқ даражада ошади, чунки кардиёмиёситларда аланин аминотрансфераза фаоллиги АСТ фаоллигидан 15 баравар паст. Асоратланмаган миокард инфарктларида АЛТ даражаси бироз кўтарилиши ёки мос ёзувлар қийматлари ичида қолиши мумкин. Клиник амалиётда ташхис қўйиш учун АСТ/АЛТ нисбати (Де Ритис коеффициенти) қўлланилади. Жигардан олинган ферментемия (ўткир вирусли ва токсик гепатит) билан Де Ритис коеффициенти 0,2-0,5 гача камайиши мумкин, миёкард инфаркти ва скелет мушакларининг шикастланиши билан у 1,5 дан ошади. Қон зардобидаги Алат даражаси қандай мақсадда аниқланади Қон зардобидаги АЛТ даражасини аниқлаш асосан жигар касалликларини ташхислаш ва назорат қилишда, шунингдек, скрининг биокимёвий тадқиқотларининг мураккаб панелларида қўлланилади. Қон зардобида Алатни ўрганиш натижасига нима таъсир қилиши мумкин Аст ва АЛТ фаоллигининг енгил ёки ўртача ўсиши steroid бўлмаган яллиғланишга қарши дорилар, антибиотиклар ва антиепилептик препаратлар каби турли дори-дармонларни қабул қилгандан кейин кузатилди. Statin терапиясига салбий реакция билан аланин аминотрансфераза концентрациясининг ошиши мумкинлиги ҳақида далиллар мавжуд. Қондаги аминотрансаминазалар фаоллигининг сезиларли даражада ошиши билан мунозара ва терапияни ўзгартириш талаб етилади.

АЛАТ тадқиқотига тайёргарлик қоидалари Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, тунги рўза тутишнинг 8-14 соатидан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир. Тадқиқот арафасида психоемоционал ва жисмоний фаолликни (sport машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилишни истисно қилиш керак.

Қайси ҳолларда Алат учун қон текшируви ўтказилади: жигар касалликлари диагностикаси; вирусли гепатит марказида бўлган шахсларни текшириш; турли етиологияли гепатит билан оғриган беморларнинг мониторинги; донорларни текшириш; скелет мушакларининг патологияси; дори воситаларидан фойдаланишни назорат қилиш.

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Ўлчов бирликлари: бирликлар/л. Малумот қийматлари Ёш Алат, бирликлар/ л < 5 кун < 49 5 кун-6 ой < 56 6-12 ой < 54 1-3 йил < 33 3 йил-6 йил < 29 6-12 ёш < 39 Еркаклар Аёллар 12-17 ёш < 27 < 24 > 17 ёшда < 41 < 31 Алат концентрациясини ўрганиш натижаларини талқин қилиш Қийматларни ошириш Ҳар қандай етиологияли жигар ҳужайраларининг некрози (вирусли гепатит, жигарнинг токсик шикастланиши ва бошқалар.). Шок, гипоксия (масалан, астматик ҳолат). Самимий етишмовчилик. Кенг травма. Жигар сиррози. Механик сариқлик. Жигар саратони (бирламчи ва метастатик). Кенг миёкард инфаркти. Миёкардит. Миёзит. Миёдистрофия. Ёғли гепатоз. Сурункали алкоголизм. Оғир панкреатит. Қаттиқ куйишлар. Гемолитик касалликлар (баъзан). Прееклампси. Филариазис. Нодир метаболик касалликлар (лизосомал кислота липаз етишмовчилиги, Уилсон-Коновалов касаллиги, Гаучер касаллиги ва бошқалар.). Гепатотоксик дорилар, холестазга олиб келадиган дорилар, бошқа кўплаб дорилар, улардан фойдаланиш ferment даражасини ошириши мумкин, одатда вақтинчалик, аммо баъзи ҳолларда гепатотоксик таъсир кўрсатади (шу жумладан антибиотиклар, кимётерапия препаратлари беҳушлик ва бошқалар.). Мушак ичига инъекция (ferment даражасининг бироз ошиши).