Алдостерон (қон)

Бирламчи алдостеронизмга ташхис қўйиш учун алдостерон ва ренинни уларнинг нисбатларини ҳисоблаш билан биргаликда ўрганишдан фойдаланиш афзалроқдир - профилга қаранг "Алдостерон-ренин нисбати (алдостерон, ренин, нисбатни ҳисоблаш). Буйрак усти безлари кортексининг гормони, сув-туз гомеостазининг асосий регуляторларидан бири. Алдостерон адренал кортекснинг асосий минералокортикоид гормонидир. Деярли барча алдостерон қонда эркин шаклда бўлади. Унинг таъсири фақат мия ва жигарда минералокортикоид рецепторлари билан боғлангандан кейин содир бўлади. Жигар ва буйракларда метаболланади. Бу амилоридга сезгир натрий каналлари ва На-К-АТПазни фаоллаштириш орқали буйрак каналчаларида натрий ва хлорид реабсорбциясининг кучайишига олиб келади. Бунинг натижасида организмда натрий ва хлор ушланиб қолади, сийдикда суюқлик чиқиши камаяди ва параллел равишда калий ажралиши кўпаяди. Шундай қилиб, алдостерон электролитлар мувозанатини тартибга солувчи, суюқлик миқдори ва қон босимини ушлаб турадиган механизмларга киритилган. Алдостерон секрециясини тартибга солиш асосан ренин-ангиотенсин-алдостерон тизими билан боғлиқ бўлиб, буйрак қон оқимининг пасайиши ва натрийнинг буйрак каналчаларига кириши камайиши билан фаоллашади. Бундан ташқари, гиперкалемия рағбатлантиради ва гипокалемия алдостерон ишлаб чиқаришни бостиради. АCТҲ даражасининг ошиши алдостерон секрециясининг қисқа муддатли ўсишига олиб келади. Алдостероннинг ҳаддан ташқари кўплиги гипокалемия, метаболик алкалоз, натрийни сезиларли даражада ушлаб туриш ва сийдикда калийнинг кўпайишига олиб келади, бу клиник жиҳатдан артериал гипертензия, мушакларнинг кучсизлиги, конвульсиялар ва парестезиялар, юрак аритми билан намоён бўлади. Алдостероннинг кўпайишининг энг кенг тарқалган сабаби бирламчи алдостеронизмдир (Кон синдроми) - алдостерон секрециясининг автоном кўпайиши, унинг сабаби кўпинча буйрак усти пўстлоғининг гломерулоза зонасининг аденомаси (барча кузатувларнинг 62% гача). Гипералдостеронизмнинг энг кенг тарқалган тури бўлган иккиламчи гипералдостеронизм - ренин фаоллигининг ошиши натижасида алдостерон даражасининг ошиши. Кўпинча бу ҳолат конжестиф юрак этишмовчилиги, асцит шаклланиши билан жигар сиррози, айрим буйрак касалликлари, ортиқча калий, паст натрий диетаси ва ҳомиладорликнинг токсикози билан боғлиқ. Муҳим сабаблардан бири буйрак артерияси стенози бўлиб, барча гипертензия ҳолатларининг 2-3% ни ташкил қилади. Ушбу шартларнинг дифференциал диагностикаси учун бирламчи алдостеронизм билан плазмадаги паст ренин фаоллиги билан бирга алдостерон даражасининг ошиши кузатилишини ҳисобга олиш керак (ИНВИТРО тести Но 206). Бундан фарқли ўлароқ, иккиламчи алдостеронизм билан, одатда, юқори плазма ренин фаоллиги билан бирга алдостерон концентрациясининг ортиши кузатилади. Гипоалдостеронизм одатда гипонатремия, гиперкалемия, сийдик билан калий ажралишининг камайиши ва натрий ажралишининг кучайиши, метаболик ацидоз ва гипотензия билан кечади. Ушбу ҳолатнинг энг кенг тарқалган сабаби буйрак шикастланиши (гипоренинемик гипоалдостеронизм), айниқса диабет касаллиги туфайли ренин ишлаб чиқаришнинг пасайиши ҳисобланади. Буйрак усти безлари кортексининг сурункали этишмовчилиги (Аддисон касаллиги) сил касаллиги, буйрак усти безларининг отоиммун патологияси, амилоидоз ва бошқалар даврида бирламчи шикастланиши туфайли алдостерон даражасининг пасайиши ва плазма ренин даражасининг ошиши билан кечади. Оддий шароитларда қондаги алдостерон даражаси асосан озиқ-овқатдан олинган натрий миқдорига, шунингдек, тананинг ҳолатига (горизонтал ёки вертикал) боғлиқ. Гормоннинг даражаси эрталаб ва ётган ҳолатда минимал, тушдан кейин ва тик ҳолатда максимал бўлади. Тузни истеъмол қилишнинг камайиши қонда алдостерон даражасининг ошишига олиб келади ва кўпайиши унинг концентрациясининг пасайишига олиб келади. Ёши билан плазмадаги алдостерон даражаси пасаяди. Кўпгина дорилар тўғридан-тўғри ёки билвосита алдостерон ишлаб чиқаришни ўзгартириши мумкин, шунинг учун иложи бўлса, тадқиқотдан олдин улардан фойдаланиш тўхтатилиши керак (тахминан 4 дан 5 гача танадан чиқарилишининг ярим умри). Агар бунинг иложи бўлмаса, ренин ва алдостеронга минимал таъсир кўрсатадиган дорилар қўлланилади. Антиҳипертензив дорилар орасида марказий таъсир қилувчи адрэнергик антагонистлар ва периферик вазодилататорлар бу борада минимал муаммоли ҳисобланади. Калций канал блокерлари алдостеронга таъсир қилади, аммо бошқа агентларга қараганда камроқ. Адрэнергик антагонистлар, ангиотенсинга айлантирувчи фермент ингибиторлари ва диуретиклар (айниқса, спиронолактон) энг катта таъсирга эга - бу дориларни, агар иложи бўлса, тадқиқотдан олдин тўхтатиш керак. Бошқа дорилар билан бир қаторда, тестнинг тўғри талқини стероид бўлмаган яллиғланишга қарши препаратлар, эстрогенлар ва гепаринни қўллаш орқали таъсир қилиши мумкин.

8 дан 14 соатгача бўлган тунги рўза тутгандан кейин қатъий равишда оч қоринга (7.00 дан 11.00 гача). Тадқиқот арафасида тадқиқотдан бир соат олдин психо-эмоционал ва жисмоний стресснинг кучайиши (спорт машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилиш ва чекишни истисно қилиш керак. Тадқиқотдан олдин 2 ҳафта давомида туз чекланмаган оддий туз диетаси. Ўткир касаллик даврида алдостерон даражаси пасайиши мумкин, шунинг учун бу даврда тадқиқот ўтказилмаслиги керак. Даволовчи шифокор тадқиқот натижаларига таъсир қилиши мумкин бўлган тадқиқотдан олдин дори-дармонларни тўхтатиш тўғрисида қарор қабул қилиши керак. Қондаги алдостерон даражаси тананинг ҳолатига қараб ўзгаради (вертикал - тик турган ва ўтирган, горизонтал - ётган). Шунинг учун, стандарт шароитларда (ўтириш) қон олишдан олдин, қон олишдан олдин мижоз камида 2 соат давомида вертикал ҳолатда (ўтирган ёки тик турган) бўлганлигини аниқлаштириш тавсия этилади. Агар горизонтал ҳолатда (ётиб) қон олиш зарур бўлса, намуна олишдан олдин одам камида 2 соат давомида ётган ҳолатда бўлиши тавсия этилади. Қон олишдан олдин бемор 20-30 дақиқа давомида дам олиши керак.

Бирламчи гипералдостеронизм, буйрак усти аденомаси ва буйрак усти безининг гиперплазияси диагностикаси. Артериал гипертензияни назорат қилиш қийин. Ортостатик гипотензия. Адренал этишмовчиликда шубҳа.

Тадқиқот натижаларини талқин қилиш даволовчи шифокор учун маълумотни ўз ичига олади ва ташхис эмас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ёки ўз-ўзини даволаш учун ишлатилмаслиги керак. Шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан олинган керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда аниқ ташхис қўяди: касаллик тарихи, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Бирликлар: пг/мл Малумот қийматлари: Иккала жинсдаги болалар: 0-6 кун 50 - 1020 1-3 ҳафта 60 - 1790 1-12 ой 70 - 990 1-3 йил 70 - 930 3-11 йил 40 - 440 11-15 йил 40 - 310 Катталар (15 ёшдан бошлаб) 28,0 – 376 Горизонтал ҳолат: 28,0-239 Вертикал ҳолат: 28,0-376 Кўтарилган қийматлар: алдостерон ишлаб чиқарадиган адренал аденома (Cонн синдроми) туфайли келиб чиққан бирламчи алдостеронизм; псевдопример алдостеронизм (икки томонлама адренал гиперплазия); лаксатиф ва диуретикларни суиистеъмол қилиш билан иккиламчи алдостеронизм, юрак этишмовчилиги, асцит шаклланиши билан жигар сиррози, нефротик синдром, идиопатик сиклик шиш, Бартер синдроми, қон кетиш ва экстравазация натижасида келиб чиқадиган гиповолемия, буйраклар ўсиши ва жукстагломеруляр аппаратларнинг ўсиши билан гиперплазияси. , ренин ишлаб чиқарувчи буйрак гемангиоперицитома , термал стресс, ҳомиладорлик, ҳайз даврининг ўрта ва кеч лутеал фазалари, 10 кунлик рўзадан кейин, сурункали обструктив ўпка касаллиги билан; дори аралашуви (ангиотенсин, эстрогенлар); конженитал жигар сиррози; юрак этишмовчилиги; қон кетиши. Қийматларни камайтириш: гипертония бўлмаганда - Аддисон касаллиги, ренин этишмовчилигидан келиб чиққан изоляция қилинган алдостеронизм; гипертензия мавжуд бўлганда - деоксикортикостерон, кортикостерон ёки 18-оксидеоксикортикостероннинг ортиқча секрецияси, Тёрнер синдроми (25% ҳолларда), диабетес меллитус, ўткир алкоголли заҳарланиш; ош тузини кўпайтириш; ҳомиладор аёлларда артериал гипертензия; адреногенитал синдром.