Алфа-Амилаза (Диастаза, Алфа-Амилаза)

Алфа-амилаза крахмал, гликоген, декстринлар, малтоза ва глюкоза каби хун углеводларининг парчаланишини таъминлайдиган ферментлар гуруҳига киради. Бу ferment асосан туприк безлари ва ошқозон ости безларида ишлаб чиқарилади, сўнгра оғиз бўшлиғига ёки ўн икки бармоқли ичак бўшлиғига киради ва озиқ-овқат таркибидаги углеводларнинг парчаланишида иштирок етади. Меъда ости бези (П-тури) ва сўлак (С-тури) амилаза изоензимлари қон зардобида изоляция қилинган (шунингдек, 12-сонли Алфа-амилаза панкреатик тестига қаранг). Одатда, зардобдаги алфа-амилазанинг доимий паст фаоллиги ўткир панкреатит ёки туприк безларининг яллиғланишида сезиларли даражада ошади. Тухумдонлар, бачадон найчалари, ингичка ва йўғон ичак, жигар ва сут безлари лактация даврида амилаза фаоллигини сезиларли даражада пасайтиради. Қон зардобидаги Алфа-амилаза концентрацияси қандай мақсадда аниқланади Алфа-амилаза даражасини ўрганиш асосан ўткир панкреатитни ташхислаш ва даволашни кузатиш, панкреатитни бошқа ўткир қорин касалликларидан фарқлаш, шунингдек, ошқозон ости бези патологиясининг бошқа турларини ташхислашда қўлланилади. Алфа-амилаза концентрацияси қандай шароитларда ортади Ўткир панкреатитда қон алфа-амилаза фаоллигининг вақтинчалик ўсиши ҳужум бошланганидан 2-12 соат ўтгач кузатилади. Одатда, ўткир панкреатитда алфа-амилаза фаоллиги мос ёзувлар қийматларидан 4-6 баравар юқори, максимал қийматларга еса 12-72 соатдан кейин еришилади. Алфа-амилаза даражаси учинчи ёки тўртинчи куни normal ҳолатга қайтади. Алфа-амилаза ўсишининг катталиги ошқозон ости безидаги жараённинг оғирлигига бевосита боғлиқ емас. Бироқ, ўсиш қанчалик катта бўлса, ўткир панкреатит еҳтимоли шунчалик юқори бўлади. Ўткир панкреатит ҳолатларининг 20% гача normal сарум амилаза даражасида содир бўлиши мумкин, parallel липазни аниқлаш (23-тест) уни аниқлаш еҳтимолини оширади. Хусусан, гиперлипемия билан боғлиқ ўткир панкреатитда сарум амилаза normal бўлиши мумкин. Сарум амилаза сийдик билан чиқарилади, шунинг учун сарум амилаза қийматларининг ошиши сийдикдаги амилаза таркибининг кўпайишида акс етади (108-сонли Алфа-амилаза тестига қаранг (қисм/кунлик сийдик). Ўткир панкреатитда сийдикдаги амилаза фаоллиги қон зардобидаги амилаза фаоллигига қараганда тез-тез ва сезиларли даражада ошади, қийматларнинг ошиши ҳужумдан кейин узоқроқ давом етади. Шунга қарамай, қон зардобида амилаза фаоллигини аниқлашнинг диагностик қиймати юқори. Алфа-амилаза тестининг натижасига нима таъсир қилиши мумкин Баъзи дори-дармонларни қабул қилиш амилаза даражасига таъсир қилиши мумкин, шунинг учун тадқиқот ўтказишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашиш зарур. Алфа-амилаза даражасининг кўтарилиши алкоголизм билан оғриган беморларда учрайди.

Алфа-амилаза синовига тайёргарлик қоидалари Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, тунги рўза тутишнинг 8-14 соатидан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир. Тадқиқот арафасида психоемоционал ва жисмоний фаолликни (sport машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилишни истисно қилиш керак.

Қайси ҳолларда Алфа-амилаза учун қон текшируви ўтказилади: панкреас патологияси; туприк безлари касалликлари (паротит); кистик фиброз; ўткир қорин оғриғи.

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Алфа-амилаза тадқиқоти натижаларини талқин қилиш Ўлчов бирликлари: бирликлар/л. Малумот қийматлари: 2 кун - 1 йил: 5-65 бирлик/л; 1 йил - 70 йил: 25-125 бирлик/л; 70 ёш: 20-160 бирлик/л. Қийматларни ошириш Ўткир, сурункали, реактив панкреатит. Панкреаснинг кистаси. Меъда ости бези канали (ўсимта, тош, битишмалар) блокировка. Макроамилаземия. Паротит епидемияси. Ичи бўш органнинг тешилиши. Ўткир перитонит. Қандли диабет (кетоацидоз). Ўт йўллари касалликлари (холелитиёз, холецистит). Буйрак етишмовчилиги. Қорин бўшлиғи шикастланиши. Ектопик ҳомиладорликнинг тугаши. Қийматларни пасайтириш (0 га яқин қийматлар) Панкреатик етишмовчилик. Кистик фиброз. Панкреатектомия. Ўткир ва сурункали гепатит. Панкреатонекроз. Ҳомиладорлик токсикози.