Асат (АСТ, аспартат аминотрансфераза, АСТ, СГОТ, аспартат аминотрансфераза)

Аспартат аминотрансфераза оксалат сирка ва глутамик кислоталарни ҳосил қилиш учун аспартик кислотадан аспартик кислотадан-кетоглутар кислотага қайтариладиган узатиш реакциясини катализлайди. Трансаминация Б6 витаминининг ҳосиласи бўлган коензим, пиридоксал фосфат иштирокида содир бўлади. Аспартат аминотрансфераза (АСТ) - бу аминокислоталар алмашинувида иштирок етадиган ҳужайра ичидаги ferment. АСТ асосан юрак, жигар, скелет мушаклари ва буйраклар ҳужайраларида учрайди. Одатда аспартат аминотрансферазанинг сарум фаоллиги ҳужайра ичидаги нарсаларга қараганда анча паст бўлади. Шунинг учун қон зардобида АСТ фаоллигининг ошиши турли патологик шароитлар ривожланишининг муҳим ва муҳим кўрсаткичидир. АСТ фаолиятидаги енг кескин ўзгаришлар юрак мушаклари ва жигар касалликларининг шикастланиши билан кузатилади. Асат фаоллиги қандай шароитларда ошиши мумкин Миёкард инфарктида АСТ фаоллигининг ошиши юрак мушагининг шикастланишининг дастлабки белгиларидан биридир. Қон зардобидаги АСТ даражаси оғриқ хуружи бошланганидан 6-8 соат ўтгач ошади ва 18-24 соатдан кейин енг юқори даражага етади. Ўткир миокард инфарктида АСТ даражаси норманинг юқори чегарасига нисбатан 10-15 баробар ошиши мумкин. Қондаги аспартат аминотрансфераза фаоллиги 4-6-кунларда normal қийматларга камаяди. Агар аспартат аминотрансфераза фаоллиги 3-4 кундан кейин пасаймаса, бу ноқулай прогностик белгидир. Юрак мушакларидаги некроз жойининг катталиги ва қон зардобидаги АСТ даражаси ўртасида боғлиқлик мавжуд. Кекса одамда АСТ фаоллигининг 4-5 баробар ошиши, қоида тариқасида, ўткир миокард инфарктини кўрсатади, 10-15 баробар кўпайиши ноқулай прогностик белгидир. Шу билан бирга, сарум АСТ даражасининг камроқ аниқ ўсиши қулай прогнозни кўрсатиши шарт емас. Динамикада ferment фаоллигининг ошиши юрак хуружи жойининг кенгайишини ҳам, бошқа органлар ва тўқималарнинг патологик жараёнга, масалан, жигарга жалб қилинишини ҳам кўрсатиши мумкин. Миёкард инфарктида аланин аминотрансфераза (АЛТ) фаоллиги бироз ошади, шунинг учун Де Ритис коеффициенти (АСТ/АЛТ нисбати) кескин ошади. Жигар касалликлари қон зардобида аминотрансаминазлар фаоллигининг ошишининг асосий сабабларидан биридир. Вирусли гепатит ва унинг ўткир некрози билан боғлиқ бошқа жигар патологияларида аст ва АЛТ зардобининг фаоллиги касалликнинг клиник белгилари ва белгилари пайдо бўлишидан олдин ҳам ортади. Жигарнинг ўткир шикастланишини ташхислаш учун АСТ ва Алтнинг енг самарали чегараси меъёрдан етти баравар кўп (клиник сезувчанлик ва ўзига хослик > 95%). Аминотрансаминаза фаоллигининг енг юқори қийматлари 7 ва 12 кунлар орасида кузатилади; кейин фаоллик аста-секин пасайиб, 3-5-ҳафтада физиологик меъёрга етади, агар тикланиш асоратларсиз давом еца. Бирламчи ёки метастатик жигар карсиномаси бўлган беморларда иккала ferment фаоллигининг ошиши 2-5 баробар кузатилади ва АСТ фаоллиги одатда АЛТДАН юқори бўлади. Оддий қийматлардан юқори АСТ қиймати прогрессив мушак дистрофияси ва дерматомиёзитда қайд етилади (мушак касалликларининг бошқа турларида, айниқса нейроген манба билан аспартат аминотрансфераза фаоллиги одатда normal диапазонда бўлади). АСТ нинг ўртача ўсиши (норманинг юқори чегарасидан 2-5 marta) ўткир панкреатитда, кўкаришлар натижасида мушакларнинг шикастланиши, шунингдек гангрена ва гемолитик касалликларда қайд етилади (еритроцитларда АСТ фаоллиги қон зардобига қараганда тахминан 15 баравар юқори, шунинг учун еритроцитларнинг гемолизи аспартат аминотрансфераза фаоллигининг ошишига олиб келади). Асат тестининг натижасига нима таъсир қилиши мумкин Шуни таъкидлаш керакки, ортиқча куч билан интенсив мушак машқлари қон зардобида АСТ фаоллигининг вақтинча ошишига олиб келиши мумкин. Аспартат аминотрансфераза даражасининг ошиши statin терапиясига реакция бўлиши мумкинлиги ҳақида далиллар мавжуд. Астнинг сезиларли ўсиши мунозарани ва терапияни ўзгартиришни талаб қилади.

АЛАТ тадқиқотига тайёргарлик қоидалари Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, тунги рўза тутишнинг 8-14 соатидан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир. Тадқиқот арафасида психоемоционал ва жисмоний фаолликни (sport машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилишни истисно қилиш керак.

Қайси ҳолларда Алат учун қон текшируви ўтказилади: жигар касалликлари диагностикаси; вирусли гепатит марказида бўлган шахсларни текшириш; турли етиологияли гепатит билан оғриган беморларнинг мониторинги; донорларни текшириш; скелет мушакларининг патологияси; дори воситаларидан фойдаланишни назорат қилиш.

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Ўлчов бирликлари: бирликлар/л. Малумот қийматлари Ёш Алат, бирликлар/ л < 5 кун < 49 5 кун-6 ой < 56 6-12 ой < 54 1-3 йил < 33 3 йил-6 йил < 29 6-12 ёш < 39 Еркаклар Аёллар 12-17 ёш < 27 < 24 > 17 ёшда < 41 < 31 Алат концентрациясини ўрганиш натижаларини талқин қилиш Қийматларни ошириш Ҳар қандай етиологияли жигар ҳужайраларининг некрози (вирусли гепатит, жигарнинг токсик шикастланиши ва бошқалар.). Шок, гипоксия (масалан, астматик ҳолат). Самимий етишмовчилик. Кенг травма. Жигар сиррози. Механик сариқлик. Жигар саратони (бирламчи ва метастатик). Кенг миёкард инфаркти. Миёкардит. Миёзит. Миёдистрофия. Ёғли гепатоз. Сурункали алкоголизм. Оғир панкреатит. Қаттиқ куйишлар. Гемолитик касалликлар (баъзан). Прееклампси. Филариазис. Нодир метаболик касалликлар (лизосомал кислота липаз етишмовчилиги, Уилсон-Коновалов касаллиги, Гаучер касаллиги ва бошқалар.). Гепатотоксик дорилар, холестазга олиб келадиган дорилар, бошқа кўплаб дорилар, улардан фойдаланиш ferment даражасини ошириши мумкин, одатда вақтинчалик, аммо баъзи ҳолларда гепатотоксик таъсир кўрсатади (шу жумладан антибиотиклар, кимётерапия препаратлари беҳушлик ва бошқалар.). Мушак ичига инъекция (ferment даражасининг бироз ошиши).