Умумий Bilirubin (Bilirubin жами)

Bilirubin жигарранг-сариқ pigment бўлиб, унинг асосий миқдори жигар, талоқ ёки суяк илигидаги тўқима моносит-макрофаг тизимининг ҳужайралари томонидан қариган еритроцитларни йўқ қилиш пайтида гемоглобиннинг гем қисмининг метаболизми натижасида ҳосил бўлади (80-85%). Қолган bilirubin (15-20%) самарасиз еритропоез пайтида суяк илигида вайрон бўлганда, шунингдек, бошқа гем таркибидаги оқсилларнинг (миёглобин, ситохромлар, пероксидазалар ва бошқалар) катаболизми натижасида етилмаган еритроид ҳужайраларининг гемоглобинидан келиб чиқади.) турли тўқималар, асосан мушаклар ва жигар. Bilirubin танадан сафро билан чиқарилади, у ерда у юқори консентрацияларда мавжуд, шунинг учун у сафро пигменти деб аталади. Қон зардобида билирубиннинг иккита асосий фракцияси мавжуд: боғланган (конжугацияланган) bilirubin, бу тўғридан-тўғри деб ҳам аталади, чунки у диазореагент билан бевосита реакция беради ва боғланмаган (конжугацияланмаган) bilirubin, шунингдек билвосита деб аталади. Улар биргаликда умумий билирубинни ташкил қилади. Лаборатория диагностикасида одатда умумий ва тўғридан-тўғри bilirubin таърифи қўлланилади (14-тестга қаранг). Ушбу кўрсаткичлар орасидаги фарқ билвосита (конжугацияланмаган, еркин) bilirubin даражасини акс еттиради. Гемоглобин парчаланганда дастлаб конжугеланмаган bilirubin ҳосил бўлади. У сувда деярли еримайди, липофил, шунинг учун у ҳужайра мембраналарининг липидларида осон ерийди ва қон–мия тўсиғидан ўтишга қодир, потенциал нейротоксик - юқори консентрацияларда у оғир неврологик касалликларга олиб келиши мумкин. Қонда, сувли муҳитда ёмон ерийди, конжугеланмаган bilirubin асосан albumin билан биргаликда ташилади. Жигарда у албуминдан ажралиб чиқади ва гепатоцитларга ўтади, у ерда биотрансформацияга учрайди, асосан глюкурон кислотаси билан боғланади. Натижада, конжуге (тўғридан-тўғри), аллақачон сувда яхши ерийди ва камроқ токсик bilirubin ҳосил бўлади, у ўт йўлларига фаол равишда чиқарилади ва сафро билан ичак бўшлиғига чиқарилади. Бу ерда ичак флораси таъсирида бошқа bilirubin ҳосилалари ҳосил бўлади, уларнинг аксарияти охир-оқибат нажас билан ажралиб чиқади, уларга ўзига хос ранг беради ва оз миқдордаги (уробилиногенлар шаклида) ичакдаги реабсорбция орқали яна қонга киради ва сийдикда топилиши мумкин

Bilirubin тестига тайёргарлик кўриш қоидалари умумийдир Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, 8-14 соатлик тунги рўза тутишдан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир.

Қайси ҳолларда Bilirubin учун қон текшируви умуман ўтказилади: турли етиологияли сариқликнинг дифференциал диагностикаси; жигар патологияси (бирламчи ташхис ва патологик жараён динамикасини баҳолаш); холестазни аниқлаш (жигар ва ўт пуфагининг ўт йўлларининг блокланиши) neonatal сариқликни назорат қилиш, янги туғилган чақалоқларнинг гемолитик касаллиги диагностикаси гемолитик анемия диагностикаси; даволаш самарадорлигини назорат қилиш; токсик таъсир хавфи бўлган дориларни қўллашни назорат қилиш тери қичиши; спиртли ичимликларга қарамлик.

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Ўлчов бирликлари: ммол/л. Муқобил ўлчов бирликлари: мг/дл - мг/100 мл. Айлантириш омиллар: мг/дл х 17.1 => ммол/л. Малумот қийматлари Катталар ва болалар (янги туғилган даврдан ташқари): 3,4-20,5 ммол/л. Тўлиқ муддатли чақалоқлар: 1 кун - 24-149 ммол/л; 1-2 кун – 58-197 ммол / л; 3-5 кун – 26-205 ммол /л; нормализация давридан кейин (одатда икки ҳафтагача) – 3,4-20,5 ммол / л. Умумий Bilirubin бўйича тадқиқот натижаларини талқин қилиш Кўтарилган қийматлар (гипербилирубинемия) Жигар ҳужайраларининг шикастланиши (яллиғланиш, токсик, табиат). Интраҳепатик ва екстраҳепатик сафро йўлларининг обтурацияси. Гемолитик касалликлар. Янги туғилган чақалоқларнинг физиологик сариқлиги. Криглер-Найяр синдроми. Gilbert касаллиги. Дабин-Jonson синдроми. Rotor синдроми. Фруктоза бардошлилигини бузиш. Емизиш пайтида сариқлик синдроми. Ҳипотироидизм. Болаларда вақтинчалик оилавий гипербилирубинемия. Холестатик гепатотоксик дорилар ва гемолизга олиб келадиган дорилар. Баъзи токсик моддалар билан заҳарланиш. Камайтирилган қийматлар (гипобилирубинемия) Гемолитик бўлмаган характердаги анемия.