Gamma-глутамилтранспептидаза (ггт, глутамилтранспептидаза, Ггт, Gamma-глутамил трансфераза)

Gamma-глутамилтранспептидаза глутамил гуруҳининг глутамил пептиддан аминокислотага, бошқа пептидга ёки бошқа субстрат молекуласига ўтишини катализловчи ферментлар гуруҳига киради. Gamma-глутамилтранспептидаза проксимал буйрак тубулалари, жигар, ошқозон ости бези ва ичакларда мавжуд. Ҳужайрада gamma-глутамилтранспептидаза ситоплазма микросомаларида локализация қилинади, лекин унинг кўп қисми ҳужайра мембранасида жойлашган. ГГТ ҳужайрани еркин радикаллардан ҳимоя қилишда муҳим рол ўйнайдиган ҳужайра ичидаги глутатионнинг етарли даражада сақланишини таъминлайди. Gamma-глутамилтранспептидазанинг мембрана локализацияси юқори секретор, екскретор ёки реабсорбция қобилиятига ега ҳужайраларга хосдир. Gamma-глутамилтранспептидаза даражаси қандай шароитларда ошиши мумкин Қон зардобидаги gamma-глутамилтранспептидаза манбаи асосан гепатобилиар тизимдир. Ferment фаоллигининг ошиши гепатобилиар тизим касалликларининг сезгир белгиси ҳисобланади. Ўт йўлларининг интраҳепатик ва екстраҳепатик обструкцияси билан ггт зардобининг фаоллиги normal қийматлардан 5-30 баравар ошади. Бу механик сариқлик, холангит ва холецистит ташхисида АЛТ ва астга қараганда жигар патологиясининг сезгир кўрсаткичидир. Ушбу ҳолатларда gamma-глутамилтранспептидаза даражасининг ошиши илгари кузатилади ва бошқа жигар ферментларининг фаоллигига қараганда узоқроқ давом етади. Бирламчи ва иккиламчи неопластик жигар касалликларида gamma-глутамилтранспептидазанинг юқори даражаси қайд етилади. Gamma-глутамилтранспептидазанинг ўртача ўсиши юқумли гепатитда ва ёғли жигар дегенерацияси бўлган беморларда кузатилади. Ггт даражасининг кўтарилиши алкоголли сироз билан оғриган беморларнинг қон зардобида ва спиртли ичимликларни суиистеъмол қиладиган кўпчилик одамларда кузатилади. Шунинг учун gamma-глутамилтранспептидаза алкоголизмни ташхислашда, жигарнинг алкоголли шикастланишида ва спиртли ичимликларни олиб ташлашни кузатишда қўлланилади. Сарум gamma-глутамилтранспептидаза даражасидаги вақтинчалик ўртача ўзгаришлар дори интоксикацияси ва ferment експрессионининг ошишига олиб келадиган ҳар қандай оксидловчи stress (шу жумладан диабетик кетоацидоз) билан кузатилади. Ўткир ва сурункали панкреатит, ошқозон ости безининг хавфли касалликлари ва простата безининг ўсма жараёнларида ГГТ концентрацияси ошади. Gamma-глутамилтранспептидазанинг сарум фаоллиги суяк патологиясида ўзгармайди, шунинг учун дифференциал диагностика учун ишқорий фосфатаза ва gamma-глутамилтранспептидаза даражасини бир вақтнинг ўзида текшириш қўлланилади: ишқорий фосфатаза ва ГГТНИНГ бир вақтнинг ўзида кўпайиши жигар шикастланишининг кўрсаткичи бўлиб хизмат қилади; агар фақат ишқорий фосфатаза концентрацияси оширилса, бу суяк шикастланишини кўрсатиши мумкин. Gamma-глутамилтранспептидаза учун қон текшируви қандай мақсадда ўтказилади Қон зардобидаги gamma-глутамилтранспептидаза даражасини аниқлаш асосан жигар ва ўт йўлларининг мумкин бўлган патологиясини аниқлаш учун ишлатилади. Gamma-глутамилтранспептидаза учун қон текшируви натижасига нима таъсир қилиши мумкин Янги туғилган чақалоқларда ва олти ойгача бўлган болаларда метаболизмнинг ўзига хос хусусиятлари туфайли ггт даражаси катталардаги бу кўрсаткич қийматларидан 2-4 баравар ошади. 13 ёшдан 17 ёшгача бўлган ўсмирларда, катталардаги каби, аёллар учун gamma-глутамилтранспептидазанинг мос ёзувлар қийматлари еркакларникига қараганда 20-25% паст. Фенитоин ва фенобарбитал каби антиконвулсант дориларни қабул қилиш ГГТ фаоллигини оширади.

Gamma-глутамилтранспептидаза бўйича тадқиқотга тайёргарлик қоидалари Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, тунги рўза тутишнинг 8-14 соатидан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир. Тадқиқот арафасида психоемоционал ва жисмоний фаолликни (sport машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилишни истисно қилиш керак.

Қайси ҳолларда Gamma-глутамилтранспептидаза учун қон текшируви ўтказилади: жигар лезёнларининг диагностикаси ва дифференциал диагностикаси; ошқозон ости бези ва простата, гепатомаларнинг малигн ўсма жараёнларининг боришини кузатиш; алкоголизм скрининг, сурункали алкоголизм билан одамлар даволаш monitoring; дори воситаларининг гепатотоксиклигини баҳолаш.

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Ўлчов бирликлари: бирликлар/л. Малумот қийматлари Gamma-глутамилтранспептидаза yoshi, бирликлар / л 5 кунгача < 185 5 кун-6 ой < 204 6-12 ой < 34 1-3 йил <18 3-6 ёш <23 6-12 ёш <17 Еркаклар: 12-17 ёш < 45 Аёллар: 12-17 ёш < 33 еркаклар: 17 ёшдан < 49 аёллар: 17 ёшдан < 32 Gamma-глутамилтранспептидаза бўйича тадқиқот натижаларини талқин қилиш Қийматларни ошириш Жигар ичи ва жигардан ташқари холестаз (жигар ўсмаларида механик сариқлик, холангит, ўт тошлари). Ўткир вирусли гепатит, жигарга токсик, радиацион зарар. Сурункали гепатит. Ўткир ва сурункали панкреатит. Гепатотоксик дориларни қабул қилиш (барбитуратлар, фенитоин, рифампицин, сефалоспоринлар, естрогенлар, оғиз контрацептивлари, асетоаминофен). Алкоголизм. Буйрак патологияси (сурункали гломерулонефрит ва пиелонефритнинг кучайиши). Ошқозон ости бези, простата, гепатомаларнинг хавфли ўсмалари.