Ишқорий фосфатаза (ишқорий фосфатаза, АЛП)

Ишқорий фосфатаза фосфор кислотаси ефирлари ва органик бирикмаларнинг ишқорий гидролизини катализлайди. "Ишқорий фосфатаза" тушунчаси ферментларни ишқорий муҳитда optimal пҳга ега бўлган фосфатаза фаоллиги билан бирлаштиради. Ишқорий фосфатаза тананинг деярли барча тўқималарида мавжуд, унинг фаолияти ҳужайра мембраналари билан боғлиқ. Ушбу ферментнинг енг юқори консентрацияси суяк тўқималари ҳужайраларида (остеобластлар), гепатоцитлар, буйрак тубулалари ҳужайраларида, ичак шиллиқ қаватида ва плацентада учрайди. Ушбу тўқималарнинг ҳар бирида ишқорий фосфатазанинг ўзига хос изоензимлари мавжуд. Соғлом одамларда жигар сарум ишқорий фосфатазанинг асосий қисмининг манбаи, ферментнинг қолган қисми асосан суяк тўқимасидан келади. Ишқорий фосфатазанинг озгина қисми ингичка ичакдан келиб чиқиши мумкин. Қон зардобидаги изоформларнинг нисбати ёшга боғлиқ. Ишқорий фосфатаза фаоллигининг ошиши асосан суяк касалликлари (суякларни қайта қуриш жараёнларини акс еттиради) ва ўт йўлларининг обструкцияси билан боғлиқ жигар патологияси билан боғлиқ. Ишқорий фосфатаза даражаси қандай шароитларда ўзгариши мумкин Қон зардобидаги ишқорий фосфатазани ўрганиш гепатобилиар касалликлар (интраҳепатик ва екстраҳепатик обструкция) ва остеобластик фаолликнинг ошиши билан боғлиқ суяк касалликлари диагностикаси учун алоҳида аҳамиятга ега.

Ишқорий фосфатаза учун қон тестига тайёргарлик қоидалари Қон йиғиш ерталаб оч қоринга, тунги рўза тутишнинг 8-14 соатидан кейин (сиз сув ичишингиз мумкин) амалга оширилади, тушдан кейин енгил овқатдан кейин 4 соат ўтгач жоиздир. Тадқиқот арафасида психоемоционал ва жисмоний фаолликни (sport машғулотлари), спиртли ичимликларни истеъмол қилишни истисно қилиш керак.

Қайси ҳолларда ишқорий фосфатаза учун қон текшируви ўтказилади: суяк тизимининг касалликлари: остеодистрофия, метастазлар ва суяк тўқималарининг бирламчи ўсмалари; жигар ва ўт йўллари касалликлари; бирламчи буйрак саратони; юқумли мононуклёз (касалликнинг биринчи ҳафтаси).

Тадқиқот натижаларининг талқини даволовчи шифокор учун маълумотларни ўз ичига олади ва ташхис емас. Ушбу бўлимдаги маълумотлар ўз-ўзини ташхислаш ва ўз-ўзини даволаш учун ишлатилиши мумкин емас. Тўғри ташхисни шифокор ушбу текширув натижалари ва бошқа манбалардан керакли маълумотлардан фойдаланган ҳолда қўяди: анамнез, бошқа текширувлар натижалари ва бошқалар. Ишқорий фосфатаза учун қон текшируви натижаларини талқин қилиш Ўлчов бирликлари: бирликлар/л. Малумот қийматлари Жинс ёшига мос ёзувлар қийматлари (бирликлар / л) Иккаласи ҳам <15 кун 90-273 15 кун - 1 йил 134-518 1 йил - 10 йил 156-369 10 йил - 13 йил 141-460 Аёллар 13 ёш-15 ёш 62-280 ёш >15 ёшда 40-150 Еркаклар 13 ёш – 15 ёш 127-517 ёш 15 йил-17 йил 89-365 17 йил -19 йил 59-164 >19 ёш 40-150 ёш Қийматларни ошириш Суяк патологияси: Paget касаллиги, остеомалазия, суяк резорбсияси билан Гаучер касаллиги, бирламчи ёки иккиламчи гиперпаратироидизм, рахит, синишни даволаш, остеосаркомалар ва суякдаги хавфли ўсмаларнинг метастазлари. Жигар касалликлари: сироз, жигар тўқималарининг некрози, бирламчи гепатокарсинома, метастатик жигар саратони, юқумли, токсик, доривор гепатит, саркоидоз, сил, паразитар лезёнлар. Интраҳепатик ва екстраҳепатик холестаз (холангит, ўт йўллари ва ўт пуфаги тошлари, ўт йўлларининг ўсмалари). Рахит(Д витамини етишмаслиги ёки Д витаминига чидамли). Болаларда ситомегалия. Юқумли мононуклёз. Ўпка ва буйрак инфаркти. Юрак етишмовчилиги. Ҳомиладорлик (айниқса, учинчи триместр). Гепатотоксик таъсир кўрсатиши мумкин бўлган дори-дармонларни қабул қилиш. Қийматларни пасайтириш Ҳипотироидизм. Оғир анемия. Квашиоркор. Акондроплазия. Кретинизм. Ирсий гипофосфатазия. Vitamin Б12 ва C етишмаслиги. Зарарли анемия. Озиқ-овқат маҳсулотларида синк ва магний етишмовчилиги. Азатиёприн, клофибрат, danazol, естрогенлар, оғиз контрацептивларидан фойдаланиш.